یکشنبه, 06 دی 1394 14:14

تحولات بحرین، یمن، عراق و فلسطین در سال 2015

تحولات بحرین، یمن، عراق و فلسطین در سال 2015

 


سید رضی عمادی- در سال 2015 نیز مانند چند سال اخیر جهان عرب بیش از همه شاهد تهدیدهای تروریستی ، جنایات اسرائیل و اعتراض های ضد حکومتی بود. البته در این سال،رویکرد تهاجمی عربستان سعودی و جنگی که علیه کشور فقیر یمن ایجاد کرد و همچنین رفتارهای غیرقانونی ترکیه نیز به مجموعه تهدیدهای جهان عرب افزوده شد.


بحرین در سال 2015 نیز شاهد تداوم خشونت های گسترده رژیم آل خلیفه علیه معترضان این کشور بود. کشتن و زخمی کردن معترضان ، تهاجم به منازل ، بازداشت و محاکمه معترضان ، لغو تابعیت، اخراج از کار و دانشگاه و اقدامات غیرقانونی دیگر همچنان در سال گذشته میلادی ادامه داشت . در میان افرادی که سال گذشته بازداشت شدند ، شهروندان از سنین مختلفی از کودک تا سالخورده حضور داشتند. «یوسف ربیع»، رییس انجمن حقوق بشر بحرین ، در اکتبر 2015 اعلام کرد که از آغاز اعتراضات مردمی بحرین در چهاردهم فوریه 2011 تاکنون، بیش از 9 هزار نفر در این کشور به اتهام فعالیت های سیاسی بازداشت و زندانی شده اند.


برخورد با شخصیت های سیاسی و مذهبی بحرین سال گذشته میلادی نیز توسط رژیم آل خلیفه ادامه پیدا کرد. شیخ علی سلمان ، دبیر کل جمعیت اسلامی الوفاق که در 28 دسامبر 2014 توسط نیروهای امنیتی رژیم آل خلیفه بازداشت شد ، پس از تحمل 7 ماه حبس بدون محاکمه به 4 سال زندان محکوم شد. رژیم آل خلیفه توجهی به اعتراض های گسترده مردم بحرین به خرج نداد و در عین حال در برگزاری جلسه دادگاه وی نیز تعلل به خرج داد. «شیخ محمد علی المحفوظ» ، دبیر کل جمعیت عمل اسلامی بحرین نیز سال گذشته توسط رژیم آل خلیفه بازداشت شد و با وجود وضعیت وخیم جسمانی اجازه اعزام وی به مراکز درمای و معالجه صادر نشد.


مرکز مطبوعات «الخلیج» در گزارش سالیانه خود در آوریل 2015 اعلام کرد بحرین بدترین رتبه کشورهای خلیج فارس را در زمینه آزادی بیان و مطبوعات و امکان دسترسی به اطلاعات دارد. حکومت آل خلیفه با وجود رفتارهای خشن و رتبه پائین در جهان مدعی وجود آزادی بیان در بحرین است. خلیفه بن سلمان آل خلیفه، نخست وزیر بحرین ، اوایل ماه می 2015 به مناسبت روز جهانی مطبوعات اعلام کرده بود که مطبوعات در بحرین برای جهانیان نمونه ای در آزادی بیان هستند.


موضوع دیگری که در تحولات سال گذشته بحرین مانند سال های گذشته وجود داشت ، این بود که این رژیم با وجود تداوم نقض حقوق بشر بار دیگر مورد حمایت ایالات متحده آمریکا قرار گرفت. در همین راستا ، «جوزف دنفورد» ، رئیس ستاد مشترک آمریکا ، روز 8 دسامبر 2015 در رأس هیئتی در سفر به منامه با «حمد بن عیسی آل خلیفه» ، شاه بحرین دیدار و درباره هماهنگی و همکاری نظامی دوجانبه با وی رایزنی کرد.

یمن در سال گذشته میلادی از همان نخستین روزهای ژانویه شاهد بروز تحولات مهمی بود. منصور هادی که روزهای پایانی دوره یک ساله تمدید شده ریاست جمهوری موقت خود را می گذراند به همراه خالد بحاح، نخست وزیر یمن، برای اعمال فشار بر جنبش انصارالله و پایان دادن به توافقنامه 21 سپتامبر 2014 از سمت خود استعفا دادند. اما انصارالله در واکنش به این اقدام ، بیانیه قانون اساسی را صادر کرد.


برخی از کشورهای عربی از جمله عربستان ، امارات و قطر که از دولت موقت منصورهادی حمایت می کردند ، در واکنش به تحولات یمن سفارت خانه های خود در صنعا را تعطیل کردند. منصور هادی با این هدف که در شهر جنوبی عدن دولت خود را تشکیل دهد به این شهر گریخت اما انصارالله و ارتش یمن این شهر را نیز در مارس 2015 تحت کنترل خود در آوردند.


عربستان سعودی که در سال 2011 نیز برای موفق نبودن انقلاب مردمی یمن هزینه و زمان زیادی صرف کرده بود ، این بار بلافاصله پس از اینکه شهر عدن تحت کنترل جنبش انصارالله و نیروهای ارتش یمن در آمد ، به این کشور فقیر حمله کرد. عربستان سعودی مدعی شد ائتلافی بین المللی برای حمله به یمن تشکیل داد اما شواهد در ادامه نشان داد که از میان 9 کشوری که در ائتلاف حمله به یمن مشارکت کردند تنها امارات و قطر تا حدودی با عربستان همراه هستند و بقیه کشورها به طور سمبلیک در این ائتلاف حضور دارند.


شورای امنیت سازمان ملل متحد بار دیگر نشان داد که سیاسی کاری بر وجهه حقوقی آن برتری دارد و در حالی که عربستان در اقدامی غیرقانونی به یمن حمله کرد، بدون اینکه این اقدام عربستان را محکوم کند،با تصویب قطعنامه 2216 جنبش انصارالله را محکوم کرد و خواستار عقب نشینی این جنبش و ارتش یمن از مناطق تحت کنترل شد.


در حالی که در چند نوبت اعلام شد که در یمن آتش بس برقرار خواهد شد اما هر بار آتش بس ادعای توسط آل سعود نقض شد. اقدام دیگری که برای حل بحران یمن انجام شد ، برگزاری گفتگوهای ملی میان گروههای سیاسی یمنی بود. اولین دور گفتگوهای گروههای یمنی 15 ژوئن 2015 در ژنو آغاز شد که پس از چهار روز گفتگو بدون دستیابی به نتیجه پایان یافت. دومی دور گفتگوهای ملی یمن نیز در حالی از 15 دسامبر 2015 در سوئیس برگزار شد که نه ماه از حمله عربستان سعودی به یمن می گذشت.


در نتیجه حمله عربستان، بیش از21.1 میلیون نفر معادل 80 درصد جمعیت یمن به کمک‏های بشردوستانه نیاز دارند که شامل 9.9 میلیون کودک یمنی است. طبق آمارهای اعلام شده توسط سازمان ملل متحد حدود 6 هزار یمنی در این جنگ کشته و حدود 25 هزار نفر نیز زخمی شدند که نیمی از این آمار را غیرنظامیان یمنی تشکیل می‏ دهند. 2.3 میلیون شهروند یمنی در داخل این کشور و هزاران نفر نیز در خارج از یمن آواره شدند. طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت 15.2 میلیون شهروند یمنی نیازمند مراقبت‏های بهداشتی هستند.

عراق در سال گذشته میلادی شاهد ادامه خشونت و جنگ با تروریستهای داعش، انجام اصلاحات توسط حیدر العبادی ، ادامه رفتارهای واگرایانه منطقه کردستان و همچنین اعزام نیروهای نظامی ترکیه به شمال عراق بود.


جنگ ارتش عراق و نیروهای حشد الشعبی با تروریستهای داعش سال گذشته نیز ادامه داشته است. اگرچه مناطق زیادی از عراق توسط ارتش و نیروهای حشد الشعبی آزاد شد اما تداوم حمایت بازیگران خارجی از تروریستهای داعش سبب شد بخش های مهمی از اعراق از جمله مناطق زیادی از استان الانبار در اختیار تروریستهای داعش باشد. سازمان ملل در گزارش ماه اکتبر 2015 خود اعلام کرد که در حدود 10 ماه اول سال 2015 دستکم 189 کودک عراقی در ناآرامی‌های این کشور کشته و 301 کودک نیز در این سال مجروح شده‌اند.


یکی از تحولات مهم سال گذشته میلادی در عراق ، طرح پیشنهادی اصلاحات حیدر العبادی، نخست وزیر این کشور بود. حیدر العبادی در حالی طرح اصلاحات خود را مطرح کرد که مناطق مختلف عراق شاهد برگزاری تظاهرات مردمی علیه فساد و نبود خدمات اجتماعی مناسب به خصوص کمبود برق بود. نخست وزیر عراق با حمایت آیت الله سیستانی ، مرجعیت عالیقدر ، طرح اصلاحات خود را مطرح و با گذشت زمان برخی از بندهای این طرح را اجرا کرد که از جمله آن می توان به حذف سه سمت معاونت ریاست جمهوری و سه سمت معاونت نخست وزیر ، حذف چهار وزارتخانه و ادغام چهار وزارتخانه دیگر ، کاهش 90 درصدی شمار محافظان مقامات و مسئولان عراقی و همچنین تشکیل کمیته‌هایی برای بررسی مسئله فساد در وزارتخانه‌ها اشاره کرد.

در گام اول، اصلاحات پیشنهادی حیدر العبادی با استقبال پارلمان، شمار زیادی از شخصیت های مذهبی و سیاسی داخلی و حتی واکنش مثبت برخی کشورهای خارجی مواجه شد. اما در ادامه ، پارلمان عراق پس از گذشت بیش از دو ماه، در جلسه روز دوم نوامبر درباره عدم استفاده از اختیارات پارلمان توسط دیگر نهادهای قانونی کشور از جمله نخست وزیر قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن دولت این کشور حق ندارد بدون موافقت پارلمان اصلاحات اساسی در کشور اعلام یا اجرا کند.


تداوم رفتارهای واگرایانه مقامات منطقه کردستان نیز بخش دیگری از تحولات عراق در سال گذشته میلادی بود . مقامات منطقه کردستان ضمن اینکه به اقدامات غیرقانونی خود در حوزه نفت ادامه دادند ، سال گذشته حوادث شهر طوزخورماتو در استان صلاح الدین را نیز رقم زدند. کردهای عراق با کمک ارتش عراق پس از 16 ماه موفق شدند شهر سنجار در استان نینوا را از اشغال تروریست های داعش آزاد کنند. نیروهای کرد پس از این رخداد ، تلاش کردند شهر طوزخورماتو در استان صلاح الدین را که ساکنان آن اغلب ترکمان و شیعه هستند ، تحت کنترل خود در آورند. درگیری در شهر طوزخورماتو زمانی آغاز شد که نیروهای پیشمرگه کرد با ایجاد پست ایست بازرسی در ورودی شهر ضمن ممانعت از ورود نیروهای الحشد الشعبی ، تلاش کردند کنترل شهر طوزخورماتو را در اختیار بگیرند. در نتیجه این درگیری ، شش نیروی حشد الشعبی کشته شدند.


اقدام غیرقانونی دولت ترکیه در اعزام صدها نیروی نظامی خود به پایگاه بعشیقیه در موصل ، مرکز استان نینوا و بروز تنش جدی میان عراق و ترکیه نیز بخش دیگری از حوادث عراق در سال گذشته میلادی بود.

فلسطین در سال گذشته در سطح بین المللی شاهد اتفاقات مهمی بود. سازمان ملل متحد روز 10 سپتامبر 2015 با 119 رای موافق، 8 رای مخالف و 45 رای ممتنع برافراشته شدن پرچم فلسطین را در مقر اصلی آن در نیویورک به تصویب رساند تا برای اولین بار در تاریخ این سازمان پرچم یک عضو ناظر که از عضویت کاملی بهرمند نیست در آن به اهتزاز در آید. ایالات متحده و رژیم صهیونیستی در زمره مخالفان این طرح بودند و انگلیس نیز به آن رای ممتنع داد.


در حوزه بین المللی دیگر اقدامی که درباره فلسطین انجام شد تلاش بان کی مون دبیر کل سازمان ملل برای عدم درج نام رژیم صهیونیستی در فهرست کشورها و سازمان های ناقض حقوق کودکان در جریان جنگ ها که به "لیست ننگ" معروف شده است، بود. در همین حال ، در سال گذشته میلادی ، گروه مقاومت اسلامی حماس از سوی دادگاه قاهره در زمره گروههای تروریستی قرار گرفت.


در تحولات داخلی فلسطین نیز در سال گذشته میلادی با وجود تلاشهایی که برای آشتی ملی فلسطین انجام شد اما گروههای فلسطینی در تشکیل یک دولت منسجم در سایه وحدت و اتحاد ملی ناکام ماندند. محمود عباس ، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین نیز «صائب عریقات» را به جای «یاسر عبد ربه» به عنوان دبیر کمیته اجرایی سازمان آزادیبخش منصوب کرد.


محاصره غزه در سال گذشته میلادی وارد هشتمین سال خود شد و اسرائیل همچنان به محاصره باریکه غزه ادامه داد.


در همین حال ، اسرائیل در سال گذشته میلادی فعالیت جنبش اسلامی را در داخل سرزمینهای اشغالی 1948 ممنوع اعلام کرد. یک دادگاه صهیونیستی روز 17 نوامبر 2015 طی حکمی فعالیت این سازمان را ممنوع کرده و نیروهای امنیتی رژیم صهیونیستی نیز همزمان با آن به دفاتر این جنبش در شهر ام الفحم یورش بردند. رژیم صهیونیستی این جنبش و رهبر آن شیخ رائد صلاح را به دست داشتن و رهبری برنامه های دفاع از مسجد الاقصی و تحریک افکار عمومی علیه رژیم صهیونیستی متهم کرد.


اما یکی از مهمترین اتفاقات فلسطین در سال گذشته میلادی ، شکل گیری انتفاضه قدس علیه رژیم اشغالگر صهیونیستی بود . انتفاضه قدس از روز اول اکتبر 2015 آغاز شد و تا روز 20 دسامبر 2015 حدود 130 نفر به شهادت رسیده و بیش از 2500 فلسطینی نیز زخمی شدند.


با وجود اینکه اسرائیل در سال گذشته میلادی نیز به جنایات خود علیه فلسطین ادامه داد ، مقامات آمریکایی باز هم اعلام کردند که اسارئیل حق دارد از خود در مقابل تروریسم دفاع کند. زمانی که جان کری در نوامبر 2015 به سرزمین‏های اشغالی سفر کرد 54 روز از انتفاضه قدس فلسطین گذشته بود و رژیم صهیونیستی به دلیل عزم جدی مردم فلسطین برای تداوم انتفاضه تحت فشار شدید قرار گرفته بود. این اظهار نظر جان کری در بدو ورود به سرزمین‏های اشغالی که «اسرائیل حق دارد از خود در برابر تروریسم دفاع کند» بیانگر مواضع دولت اوباما درباره انتفاضه فلسطین بود. در واقع، دولت باراک اوباما انتفاضه مردم فلسطین را مصداق تروریسم اعلام کرد. این اظهارنظر جان کری ضمن اینکه با واکنش مقامات فلسطینی مواجه شد، تداوم انتفاضه و شکست سفر جان کری را به دنبال داشته است زیرا سبب آغاز مجدد مذاکرات سازش میان رژیم صهیونیستی و تشکیلات خودگردان نشده است.


باراک اوباما ، رئیس جمهوری آمریکا نیز در دیداری که با بنیامین نتانیاهو ، نخست وزیر اسرائیل در نوامبر 2015 در واشنگتن داشت ، تأکید کرد که «امنیت رژیم صهیونیستی همچنان در رأس اولویت‏های ما قرار خواهد داشت و این رژیم حق دفاع از خود در برابر تروریسم فلسطینی را دارد.» دیداری اوباما و نتانیاهو 13 ماه پس از آخرین دیدار و 4 ماه پس از آخرین صحبت تلفنی دو طرف انجام گرفت.112/112

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید