یکشنبه, 06 دی 1394 11:51

تحولات شمال افریقا در سال 2015

تحولات شمال افریقا در سال 2015

نسرین صفایی- قاره آفریقا در سال 2015 فراز و نشیب های زیادی را پشت سر گذاشت. در این سال تحولات سیاسی در کشورهای لیبی و تونس خبرساز بودند.


در روزهای پایانی سال گذشته ، نمایندگان پارلمان لیبی در طبرق و کنگره ملی لیبی در طرابلس ، روز 17 دسامبر در شهر صخیرات مغرب گرد هم آمدند و پس از ماه ها مذاکرات فشرده ، توافق سیاسی برای تشکیل دولت وحدت ملی را امضا کردند.این گفت وگو ها که تحت نظارت نماینده سازمان ملل متحد انجام گرفت، زمینه ای برای آغاز دوران انتقالی در لیبی محسوب می شود. مارتین کوبلر نماینده سازمان ملل در لیبی ، توافق سیاسی در این کشور را گامی تاریخی ارزیابی کرد. دولت الجزایر از همسایگان مهم لیبی ، ضمن حمایت از توافق سیاسی طرفین درگیر در بحران ، تاکید کرد الجزایر باتفاق جامعه بین المللی در کنار مردم و دولت لیبی خواهد ماند.


با این همه، برخی تحلیلگران معتقدند، تحولات کشور آشوبزده لیبی در سال های اخیر نشان می دهد مذاکره کنندگان لیبیایی ، اراده کافی برای پایان دادن به اختلافات ندارند و اگر توافقی انجام شده ، به اجرای آن پایبند نبوده اند. "احمد بخشی " کارشناس مسایل آفریقا تاکید دارد بخش غربی لیبی که جمعیت بیشتری دارد و شهرهای طرابلس پایتخت و شهر مهم سرت در آن واقع شده است ، در دوران حکومت معمر قذافی دیکتاتور معدوم این کشور از اهمیت بیشتری برخوردار بود.

در حالی که ساکنان بخش شرقی لیبی در مقایسه با بخش غربی ، از محرومیت نسبی رنج می بردند . از این دیدگاه، یکی از عوامل اصلی درگیری ها ، فقر و محرومیت ساکنان شرق لیبی است . بخش شرقی لیبی که انقلاب مردمی به منظور براندازی حکومت استبدادی معمر قذافی را آغاز کردند، خواهان کسب سهم بیشتری از قدرت در این کشور هستند. با وجود آن که ، سرپرست هیات مذاکره کنندگان کنگره ملی لیبی تاکید کرد ، دولت وحدت ملی در اوایل سال 2016 تشکیل خواهد شد، کارشناسان براین باورندبا توجه به شرایط حاکم بر لیبی ، راه دشواری تا رفع اختلافات و آغاز بکار دولت وحدت ملی وجود دارد.

پس از سقو ط رژیم دیکتاتوری معمر قذافی در اکتبر سال 2011 دو دولت رقیب در طرابلس و دومی که از سوی جامعه بین المللی به رسمیت شناخته شده ، درشهر طبرق مستقر شدند. در سال گذشته ، اختلافات دو دولت رقیب افزایش یافت و گروه تروریستی داعش نیز از خلاء قدرت در لیبی سوءاستفاده کرد و مناطقی از این کشور را تحت کنترل درآورد. تحلیلگران براین باورند سرکردگان داعش ، پس از نفوذ به لیبی ، اکنون در صدد گسترش نفوذ به سراسر قاره آفریقا هستند.

همانگونه که روز دهم دسامبر مقام های سومالی از سلطه گروه داعش بر منطقه جنوب این کشور خبر دادند. برای نخستین بار است که گروه داعش ، منطقه ای از سومالی واقع در منطقه شاخ آفریقا را اشغال کرده است . تحلیلگران تاکید دارند افزایش درگیری ها بین گروه های رقیب برای کسب قدرت ، سبب شده است لیبی ، به صورت پناهگاهی امن برای تروریست های گروه داعش درآید که از جنگ داخلی در سوریه و حملات هوایی درعراق گریخته اند.این تهدید جدی برای حاکمیت ملی و استقلال لیبی و دیگر کشورهای شمال آفریقا تلقی می شود. همین معضل کافی بود که رهبران گروه های رقیب لیبیایی را برای امضای توافق نهایی آشتی ملی تشویق کند. بویژه آن که ، برخی کشورهای آفریقایی عضو "اتحادیه آفریقا " از گفت وگوهای ملی لیبی حمایت کردند و بر تشکیل دولت وحدت ملی در این کشور اصرار دارند.

کشورهای الجزایر ، تونس و مصر که همسایگان لیبی هستند، به علت نگرانی از گسترش بحران و هرج و مرج حاکم بر لیبی دارند، اشتیاق بیشتری برای پایان دادن به بحران در این کشور نشان دادند. حضور نمایندگان مصر ،تونس و الجزایر در مذاکرات آشتی ملی که در سال گذشته در الجزیره و تونس برگزار شد، گواه خوبی برای گرایش کشورهای همجوار لیبی به ثبات و امنیت آن است . گرچه نقش اتحادیه آفریقا و سازمان ملل و حمایت این دو نهاد از توافق نهایی صلح در لیبی و مسیر دشوار استقرار دولت وحدت ملی ، بسیار تعیین کننده خواهد بود.

در همین حال ، پیشروی گروه تروریستی داعش در قاره آفریقا در سال گذشته ، موجب نگرانی و هراس سران کشورهای این قاره شد. بی ثباتی و ناامنی لیبی و فقر اقتصادی آن ، انگیزه قوی برای جوانان بیکار و فقیر این کشور است که به گروه داعش بپیوندند. لیبی ، کشوری با موقعیت جغرافیایی مهم در شمال قاره آفریقا است و ایجاد پایگاه گروه داعش در این کشور، زمینه نفوذ گروه های تروریستی به این قاره پهناور را هموارتر کرده است . کشورهای همجوار لیبی ، همچون مصر، الجزایر و تونس، نگران بازگشت حدود 3000 تا 6000 جوان آفریقایی هستند که پس از انجام عملیات و همکاری با گروه داعش، به زادگاهشان در آفریقا بازگردند. از دید ناظران ، این خطر واقعی برای مردم و دولت های آفریقایی است. اسماعیل شرقی سخنگوی اتحادیه آفریقا معتقد است مرزهای لیبی درشمال ، مالی در غرب و سومالی در منطقه شاخ آفریقا به سبب قاچاق وسیع سلاح های خطرناک ، مناطق عمده ای هستند که نفوذ گروه داعش ، در آن ها آسان تر انجام می گیرد.

ناظران معتقدند حل بحران لیبی ، کلیدی برای ریشه کنی تروریسم در این کشور و همه کشورهای همجوار آن است . تونس که 500 کیلومتر مرز زمینی با لیبی دارد ، از کشورهای شمال قاره آفریقا محسوب می شود که تحت تاثیر تحولات لیبی است . به همین علت ، برخی از کشورهای اروپایی همچون آلمان ، اصرار دارند به منظور پایان دادن به حملات تروریستی در شمال آفریقا ، باید در انتظار حل بحران لیبی ماند. از این دیدگاه ، کمک مالی به دولت تونس برای سرکوب و نابودی گروه های تروریستی ، نقش مهمی در جلوگیری از شکل گیری بحران های جدید و گسترش آن به کشورهای همجوار آن دارد.


گوینده : وزارت کشور تونس اواخر ماه دسامبر از انهدام یک هزار گروه تروریستی در این کشور خبر داد. سال 2015 را می توان خونین ترین سال عملیات تروریستی در تونس دانست . در سال گذشته ، مردم تونس شاهد سه حمله بزرگ تروریستی درکشورشان بودند که آخرین آن روز 24 نوامبر با انفجار در اتوبوس نیروهای گارد ریاست جمهوری این کشور رخ داد. پس از این حمله ، دولت تونس تدابیر امنیتی را تشدید کرد و به مدت دو هفته مرزهای زمینی با لیبی را بست .در حملات تروریستی سال گذشته 60 جهانگرد خارجی و 14 نیروی امنیتی تونس جان باختند.

منابع امنیتی تونس می گویند ، این کشور یکی از صادر کنندگان اصلی تروریست به سوریه و لیبی است. بنابراین ، سرکرده های گروه های تروریستی تونس در لیبی هستند و عناصر تروریست تونسی به لیبی می روند و دوره آموزش های نظامی را می گذرانند و سپس با سلاح به تونس بازمی گردند و عملیات تروریستی را انجام می دهند. هدف از گسترش حملات تروریستی ، فروپاشی دمکراسی و انتشار افکار افراطی در تونس است که ثبات و امنیت این کشور را به خطر می اندازد. 112/112

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید