پنج شنبه, 24 دی 1394 10:11

دلایل حضور نظامی روسیه در سوریه (تحرکات جدید نظامی روسیه در سوریه)

دلایل حضور نظامی روسیه در سوریه (تحرکات جدید نظامی روسیه در سوریه)

آتوسا دینیاریان- مجموعه از عوامل درونی و بیرونی موجب ورود نظامی روسیه در سوریه شده است که برخی از آنها عبارتند از: آزمون عملی میزان کارایی تجهیزات نظامی ارتش روسیه، مدیریت یک جنگ پیشگیرانه در قفقاز شمالی،نمایش قدرت نظامی و بازگشت قدرتمند روسیه به عرصه تحولات بین المللی، حفظ پایگاه نظامی طرطوس، تقویت موقعیت ارتش سوریه ، اعمال فشار علیه اروپا و آمریکا در بحران اوکراین و مقابله عملی با سیاست های ترکیه و عربستان سعودی.


تصمیم دولت روسیه برای ورود نظامی مستقیم در عرصه تحولات سوریه ریشه در عوامل متعددی دارد که طیفی از عوامل داخلی و خارجی را در بر می گیرد. لذا برای درک جامع اتخاذ چنین تصمیمی باید به ترکیب و تاثیرگذاری هر دو عامل داخلی و خارجی در سوق دادن سیاستگذاران روسی به سمت ورود نظامی در سوریه توجه نمود.


نخستین مورد عبور از بحران‌های اقتصادی و سیاسی داخل روسیه است. فدراسیون روسیه پس از عبور از دوران سخت گذار و بی ثباتی گسترده سیاسی، اقتصادی و امنیتی دوران بوریس یلتسین در دهه 1990 میلادی، به لطف رهبری اقتدارگرایانه ولادیمیر پوتین و افزایش بی سابقه و مقطعی بهای جهانی نفت و گاز، توانست به سطح قابل توجهی از رشد و توسعه اقتصادی و همچنین ثبات سیاسی و امنیتی دست یابد.

اما با کاهش بی سابقه قیمت جهانی نفت و گاز و نیز وقوع بحران اوکراین که تحریم گسترده سیاسی و اقتصادی روسیه از سوی جهان غرب را در پی داشت، شرایط داخلی روسیه بار دیگر دستخوش چالش های جدی شد. گوینده:هر چند شدت و دامنه این چالش ها هم سطح شرایط بحرانی دهه 1990 میلادی نبود، اما با این وجود جامعه روسیه را دچار مشکلات جدی نمود. سقوط بی سابقه روبل دربرابر دلار ، افزایش نرخ تورم از 5 درصد به 5/11 درصد در ابتدای سال 2015 میلادی، کاهش میزان تولید ناخالص داخلی و نیز کاهش حجم سرمایه گذاری خارجی در روسیه از جمله پیامدهای منفی اقتصادی رویارویی روسیه با جهان غرب است که این کشور را دچار چالش های جدی نمود.


هر چند رهبری اقتدارگرایانه ولادیمیر پوتین و ذخایر ارزی 400 میلیارد دلاری روسیه توانست تا حدی دامنه این بحران را مهار کند، اما این نگرانی در بطن جامعه روسیه و نخبگان این کشور وجود دارد که شرایط بحرانی دهه 1990 میلادی به ویژه روزهای سیاه سال ۱۹۹۸ میلادی یک بار دیگر تکرار شود و در نتیجه ثبات سیاسی و امنیتی جامعه روسیه مجددا با تهدید جدی مواجه شود. به همین دلیل یکی از دلایلی که برای تصمیم روسیه در ورود نظامی مستقیم در تحولات سوریه مطرح می شود کوشش مقامات روسی به ویژه ولادیمیر پوتین برای تثبیت یک تصویر قدرتمند و منسجم از روسیه و رهبری آن نزد افکار عمومی داخلی جامعه روسیه است تا با تشدید فضای احساسی ناسیونالیستی توام با غرور بتواند احساسات نوستالوژیک روس ها را از گذشته ابرقدرتی این کشور در دوران اتحاد جماهیر شوروی زنده کند؛ دورانی که روس ها در قامت یک ابرقدرت تاثیرگذار بر معادلات منطقه و جهانی ظاهر می شدند. ضمن اینکه برخی از کارشناسان معتقدند که روسیه می کوشداز این طریق بر مشکلات داخلی سرپوش بگذارد و با بازیگری فعال در عرصه های خارجی موقعیت داخل را نه ازجنبه اقتصادی بلکه از جنبه سیاسی و امنیتی بسته نگه دارد تا مخالفان امکان اعتراض نداشته باشند.


در هرحال ورود نظامی ارتش روسیه در خارج از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی برای نخستین بار پس از پایان جنگ سرد، حضور نیروی هوایی روسیه در کنار نیروی هوایی آمریکا و فرانسه در عملیات ضد تروریستی در سوریه و شلیک موشک های دور برد از ناوگان نیروی دریایی روسیه در دریای خزر به سمت سوریه، مواردی است که در مقطع کنونی در تحریک احساس غرور و تقویت فضای روانی جامعه روسیه گرفتار بحران و مشکلات اقتصادی می تواند کمک شایانی به رهبری سیاسی این کشور کند. از این رو است که «ایوان نچو پورنکو»، از تحلیل گران روزنامه «مسکو تایمز»، ورود نظامی روسیه در سوریه را دارای اهداف بلند مدت می داند و بر این باور است که ورود روسیه به یک «جنگ کوچک پر زرق و برق» می تواند نقش مهم و موثری در در عبور موفقیت آمیز رهبری فدراسیون روسیه از انتخابات دوما در سال 2016 میلادی و نیز انتخابات آتی ریاست جمهوری روسیه در سال 2018 میلادی ایفا کند.


دلیل دیگر تصمیم دولت روسیه برای ورود به فاز نظامی در سوریه را باید در ارتباط با رشد و تقویت زیرساخت های نظامی و دفاعی این کشور است. به موازات رشد و توسعه اقتصادی روسیه از ابتدای هزاره سوم میلادی، صنایع دفاعی و نظامی روسیه مورد توجه بیشتری قرارگرفته و تجهیزات نظامی تولیدی این کشور علاوه بر استفاده در نیروهای مسلح روسیه به بیش از ۸۰ کشور جهان صادر می شود.


روسیه در تلاش است به تدریج موقعیت پیشرو صادرات سلاح و تجهیزات نظامی شوروی در جهان که پس از فروپاشی، از دست رفته بود را بدست آورد. صنایع نظامی روسیه رکن مهم صنایع این کشور را تشکیل می دهد و با صادرات بیش از 13 میلیارد دلاری در سال 2014 میلادی، پس از نفت و گاز سومین منبع عمده درآمدهای ارزی این کشور است نکته شایان توجه، آزمون عملی میزان کارایی و دقت عمل تجهیزات نظامی تولید شده به ویژه هواپیماهای جنگی و سیستم های موشکی در ابعاد واقعی و در عرصه عملیات جنگی است از این رو، ورود نظامی روسیه در عرصه تحولات میدانی سوریه این فرصت گران سنگ را برای آزمون (تست) عملی میزان کارایی و دقت عمل تجهیزات نظامی تولید صنایع دفاعی روسیه فراهم آورد.


گوینده:تحولات سوریه و عراق به ویژه گسترش موج فعالیت‏های تروریستی و افراط‏گرایی دینی، فضای منطقه آسیای مرکزی و قفقاز را نیز به مانند سایر مناطق پیرامونی تحت تاثیر قرار داده است. در سطح منطقه قفقاز شمالی که در داخل مرزهای فدراسیون روسیه قرار دارد، اوضاع برای روس ها به مراتب نگران کننده تر است. منطقه قفقاز شمالی که به عنوان هشتمین منطقه فدرال روسیه شناخته می شود، جمهوری‌های مسلمان نشین داغستان، چچن، اینگوش، اوستیای شمالی، کاباردینو - بالکاریا، قره‌چای - چرکس و آدیگه را دربرمی‌گیرد. این مناطق موطن ده‌ها گروه قومی است.


طی 25 سال گذشته اکثریت این مناطق به ویژه چچن و داغستان درگیر گرایش های گریز از مرکز و مبارزات جدایی طلبانه با فدراسیون روسیه بوده است. در این بین، فعالیت گسترده جریان وهابیت با حمایت مالی و معنوی عربستان سعودی را نیز باید در تقویت جریان های افراطی در این مناطق مورد توجه قرار داد. به همین دلیل، انگیزه های فراوانی به لحاظ عقیدتی و قومی برای ورود ساکنین این مناطق به جریان های افراطی و تروریستی وجود دارد.


حضور گسترده نیروهای افراطی از منطقه قفقاز شمالی در عرصه تحولات سوریه و عراق به ویژه حضور پررنگ ملیت های چچنی و داغستانی در رده فرماندهی داعش، تهدیدی جدی علیه امنیت ملی روسیه به شمار می رود. توسعه تفکر افراطی به ویژه از نوع داعشی در قفقاز شمالی و دیگر مناطق مسلمان نشین روسیه (جمعیت 20 میلیون نفری مسلمانان روسیه)، عضوگیری و ایجاد پایگاه در این منطقه به موازات بازگشت عناصر داعشی از سوریه و عراق به مناطقی چون چچن و داغستان، موضوعی است که به شدت امنیت ملی و ثبات روسیه را تهدید خواهد نمود. لذا به باور بسیاری از کارشناسان، ورود نظامی روسیه در سوریه به نوعی اقدام پیشگیرانه کرملین برای تامین امنیت ملی روسیه و مقابله با جریان های افراطی و تروریستی در بیرون از مرزهای کشور است. 112/112

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید