پنج شنبه, 01 بهمن 1394 12:28

بانویی سرآمد عارفان و عالمان دوران

بانویی سرآمد عارفان و عالمان دوران

 

 

 

فرزان ثری- در دامان خاندان رسالت، دردانه هایی بی نظیر تربیت یافته اند که هر یک، چون ستاره ای پرفروغ در آسمانِ فضایل می درخشند.

بی گمان خداوند از طریق این اختران، راه سعادت و عروج را به انسان های خاکی نشان داده است. یکی از این ستارگان درخشان دختر بزرگوار امام موسی کاظم (ع) و خواهر گرامی امام رضا(ع) است. حضرت فاطمه معصومه (ع) سرآمد عالمان و عارفان بود و از آن زمان تا اکنون وجود شریفش، پناهگاه تشنگان معرفت و پویندگان طریق وصال بوده است. امروز سالروز وفات این بانوی گرامی از خاندان رسالت است.


دورانی که حضرت معصومه (س) در آن چشم به جهان گشود دورانی سخت و دشوار برای دوستداران اهل بیت (ع) بود. خلفای بنی عباس چنان خفقانی به وجود آورده بودند که راویان حدیث از بردن نام اهل بیت (ع) هنگام نقل احادیث حذر می کردند و به ایما و اشاره اکتفا می نمودند. هارون الرشید، سال ها امام موسی کاظم را زندانی می کرد و خاندان اهل بیت در آن دوران حتی برای اداره معیشت در تنگنا قرار داشتند. در سال173 ه.ق در چنین شرایط دشواری حضرت فاطمه معصومه (س) در خانه امام موسی بن جعفر(ع) به دنیا آمد. در این هنگام علی بن موسی الرضا(ع) 25 ساله بود و سال ها انتظار خواهری را می کشید که جد بزرگوارش امام صادق (ع) بشارت میلادش را داده بود. این بشارت نه تنها خاندان اهل بیت(ع) را مشتاق میلاد بانویی بزرگ کرده بود بلکه دوستداران اهل بیت نیز که از این بشارت آگاه بودند منتظر وجود پاک ایشان بودند.


عبادت و زهد، پارسایی و تقوا، راستگویی و بردباری، استقامت در برابر ناملایمات، بخشندگی و پاکدامنی و نیز یاد خدا، از صفات برجسته این خاندان پاک سیرت و نیکو سرشت به شمار می رفت. فاطمه معصومه (س) را بانویی غرق در عبادت و نیایش و پیراسته از هر بدی و زشتی می شناسند. بر اساس پاره ای از روایات، لقب معصومه از سوی امام رضا(ع) به ایشان داده شده است؛ چنانکه علامه مجلسی در این خصوص می گوید: هنگامی که یکی از محدثان برجسته قم، به نام «سعد بن سعد» به محضر مقدس امام رضا(ع) شرفیاب می شود، امام هشتم خطاب به ایشان می فرماید: «ای سعد !از ما در نزد شما قبری است». سعد می گوید: فدایت شوم !آیا قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر(س) را می فرمایید؟ می فرماید: آری، هر کس او را زیارت کند، در حالی که به حق او آگاه باشد، بهشت از آن اوست.


روایت های معتبری وجود دارد که می گوید روزی جمعی از شیعیان به قصد دیدار حضرت موسی بن جعفر(ع) و طرح سؤال هایی از ایشان به مدینه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم(ع) در مسافرت بود، سؤال های خود را به خانواده ایشان تحویل دادند. فردای آن روز برای بار دیگر به منزل امام شرف حضور پیدا کردند، لیکن هنوز ایشان از سفر برنگشته بود. چون ناگزیر به بازگشت بودند، مسایل خود را مطالبه نمودند تا در مسافرت بعدی خدمت امام برسند. غافل از این که حضرت معصومه که در آن زمان 6 ساله بود، جواب پرسش ها را نگاشته است. وقتی پاسخ ها را ملاحظه کردند، بسیار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاری فراوان، شهر مدینه را ترک گفتند. از قضای روزگار، در بین راه با امام موسی بن جعفر(ع) مواجه شده، ماجرای خویش را باز گفتند. چون امام پاسخ سؤال ها را مطالعه کردند از صحت و دقت آنها خوشحال شدند و سه بار فرمودند: پدرش به فدایش!


حضرت معصومه (س) زیر سایه دو امام معصوم تربیت شد نخست پدر بزرگوارشان امام موسی کاظم و سپس برادرشان، حضرت ثامن الجج علی بن موسی الرضا (ع)، محبت و عاطفه عمیقی میان این خواهر و برادر وجود داشت. هنگامی که امام هشتم توسط مأمون از مدینه به خراسان فراخوانده شد، آن حضرت کسی از خاندان خود را همراه نبرد اما پس از یک سال نامه ای برای اهل بیت خود نگاشت و در پی آن نامه، حضرت فاطمه معصومه (س) به همراهی جمع زیادی از برادران و برادرزادگان راهی خراسان شد اما این کاروان در ساوه دچار حمله دشمنان اهل بیت (ع) شد. در اثر این حمله، تقریباً تمامی مردان کاروان شهید شدند و بانوی بزرگوار حضرت معصومه نیز مسموم و بیمار شد. دختر والاتبار موسی بن جعفر(ع) با وضعیت جسمی و روحی که داشت و احساس ناامنی که در شهر ساوه می کرد فرمود: «مرا به شهر قم ببرید که از پدرم شنیدم، شهر قم مرکز شیعیان ما می باشد.»


مردم قم همواره از دوستداران اهل بیت بوده اند. وقتی بزرگان قم از آمدن خواهر مکرم امام رضا(ع) به شهرشان باخبر شدند، برای استقبال از ایشان مهیا گردیدند و "موسی بن خزرج" بزرگ خاندان اشعری در پیشاپیش جمعیت حرکت کرد و مهار ناقه آن حضرت را گرفت، در حالی که عدّه ای سواره و پیاده اطراف محملش تجمع نموده بودند با قربانی کردن، مقدمش را گرامی داشتند. تاریخ می گوید این استقبال عظیم بسیار شبیه استقبال ایرانیان از امام رضا (ع) بود. در نهایت موسی بن خزرج که از دوستداران واقعی خاندان پیامبر بود، آن سیده جلیله را در منزل خویش جای داد و مهمانداری شایسته ای از آن حضرت به جای آورد.


حضرت معصومه (س) هفده روز در قم اقامت کردند و به راز و نیاز با پروردگار خویش مشغول بودند، محل زندگی آن حضرت بعدها به صورت مدرسه علمیه ای درآمد و محراب عبادتشان به بیت النور شهرت یافت که پس از آن پناهگاه و محل زیارت دوستداران و متوسلین به حضرتش می باشد. حضرت معصومه(س) با حرکت حساب شده خویش و به عشق دیدار برادر در رسوایی و افشاء حاکمان بنی عباس، متحمّل صدمات زیادی شدند و در روز دهم ربیع الثانی سال 201 هـ.ق پیش از آنکه دیدگان مبارکش به دیدن برادر روشن گردد در دیار غربت و در میان اندوه فراوان دلدادگان و دوستدارانش جان به جان آفرین تسلیم کردند.

حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها مانند حضرت زینب علیها السّلام در یکی از درجات عصمت هستند، گر چه در درجات چهارده معصوم علیهم السّلام نیستند. روایت شده حضرت رضا علیه السّلام فرمودند: «کسی که معصومه را در قم زیارت کند مانند آن است که مرا زیارت کرده است». می دانیم که نام اصلی حضرت معصومه، فاطمه است اما پس از انکه امام رضا (ع) ایسشان را معصومه خطاب کردند، لقب حضرت معصومه برای ایشان به کار رفت. به کار بردن کلمه معصومه از جانب امام رضا برای ایشان نشان دهنده عصمت این بانوی بزرگوار می باشد.


بزرگان دین و عالمانی که هر یک به اعتراف تاریخ، ستونی برای بنای استوار معرفت دینی اسلام بوده اند، در پیشگاه مقام والای علمی و عرفانی حضرت معصومه زانوی ادب زده اند. مرحوم صدر المتألهین شیرازی معروف به ملاصدرا، فیلسوف بزرگ جهان اسلام و صاحب کتاب گرانسنگ «اسفار اربعه» که یکی از شاهکارهای مهم در زمینه علم فلسفه به شمار می رود - در سال های آخر عمر به روستایی در نزدیکی قم مقیم شد. ایشان نقل کرده است: «هرگاه در زمینه فلسفه، مشکلی برایم پیش می آمد که از حلّ آن عاجز می ماندم، با پای پیاده از کهک به قم می رفتم و به کنار قبر حضرت فاطمه معصومه - سلام اللّه علیها - رفته، از آن حضرت استمداد می نمودم. با این کار، مسأله و مشکل من حل می شد و سپس به روستای کهک باز می گشتم.»


همچنین مرحوم آیت‌الله العظمی سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی در مدت 60 سالی که در شهر قم اقامت داشت، سحرها اولین زائر حضرت معصومه بود. ایشان در طول سال، چه شب‌های سرد زمستان و چه شب‌های گرم تابستان قم، قبل از اذان صبح در پشت حرم به انتظار می‌ایستاد تا پس از باز شدن درها اولین زائر حضرت باشد. مرحوم علامه سید محمدحسین طباطبایی غروب ماه رمضان با پای پیاده با کهولت سن به حرم حضرت فاطمه معصومه (س) می‌آمد و با زیارت آن حضرت، روزه خود را افطار می‌‌کرد سپس به خانه رفته و غذا می‌خورد. چنین رفتارهایی نشان از مقام بی نظیر حضرت فاطمه معصومه (ع) در علم و عرفان و تقرب به پروردگار دارد.


هجرت حضرت معصومه (علیهاالسلام) و رفتن ایشان به قم، نقطه عطفی در سیر تکاملی تاریخ مذهبی، فرهنگی این شهر است. پس از اینکه آن حضرت به قم آمدند، این شهر رونق خاصی از لحاظ علمی و معنوی گرفت و زمینه‌ای برای مرکزیت جهان اسلام شد. علمای بسیاری به این شهر هجرت کردند و در سایه افاضات و توجهات حضرت فاطمه معصومه (ع) به درجات بالای علم و معرفت دست یافتند.آری اهل بیت (ع) چراغ های روشن هدایتند که خداوند آسمان انسانیت را به وسیله آنان چراغانی کرده است. باشد تا با وجود این اسوه های فضیلت و معرفت، فرزندان آدم راه رسیدن به بهشت گمشده خویش را بازیابند.111/119

 

 

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید