سه شنبه, 29 دی 1394 09:28

تدابیر امام حسن عسکری(ع)؛ زمینه ساز دوران غیبت

تدابیر امام حسن عسکری(ع)؛ زمینه ساز دوران غیبت

ستاره مهدیزاده - مدینه در انتظار بود تا با آمدن صبح، میلادی روی دهد و اختری دیگر از خاندان پاک رسالت به هستی روشنی بخشد. آسمان، به برکت تولد این نوگل بوستان ولایت، بزم شادی گستراند و باران صلواتش را بر سرای امام هادی (ع ) فرو فرستاد.

این مولود، امام حسن عسکری(ع) یازدهمین امام از اهل بیت پیامبر اکرم(ص)است. او پدر منجی موعود است، همان که با آمدنش، جهان را به عدالت و صلح و آرامش مزین می کند و چشمۀ حیات را در کویر خشکیدۀ جان انسان ها روان می سازد. شنوندگان عزیز ضمن عرض تبریک و تهنیت سالروز فرخنده میلاد امام حسن عسکری (ع) دراین برنامه به بخشی ار فعالیت های مدبرانه آن حضرت در صیانت از اسلام اشاره می کنیم.


امام حسن عسکری(ع) در سال 232هجری قمری درچنین روزی در شهر مدینه، دیده به جهان گشود. بخش عمده ای از سال های زندگی 28 ساله امام حسن عسکری(ع) در شهر سامرا، مرکز حکومت حُکام عباسی گذشت. دوران امامت این امام دورانی حساس و متفاوت بود. او از همان دوران کودکی تحت نظر حاکمان عباسی قرار داشت، تا جایى که از پانزده سالگی و در زمان حیات پدر بزرگوار خویش، امام هادی (ع)، به زندان برده شد. اما با این وجود ایشان به مقتضای زمان، رسالت و وظایف خویش را انجام داده و کار امامت را پیش می برد. یکی از وظایف اصلی و منحصر به فرد امام، آماده ساختن پیروان و دوستداران اهل بیت پیامبر(ص) برای امامت و غیبَتِ فرزندش حضرت مهدی (عج) بود.


همه ادیان الهی به ظهور یک مصلح جهانی در آخرالَّزمان بشارت داده اند. مصلح و منجی ای که به همه جنایت ها و خیانت ها خاتمه می دهد، و شالودة حکومت واحد جهانی را بر اساس عدالت و آزادی واقعی، بنیان خواهد نهاد. در دین اسلام نیز این وعده در کتاب آسمانی قرآن آمده است. پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) نیز وعده ظهور منجی را به همه دوستداران و پیروان خود داده اند. در روایات و احادیث نیز به آن به وفور اشاره شده است. این منجی کسی نیست، مگر امام مهدی(عج)، فرزند امام حسن عسکری (ع). لذا بخش مهمی از کوشش و تلاش های امام حسن عسکری (ع) معطوف به این امر بود.


حُکام بنی عباس، خصوصاً آنانی که هم عصر امام حسن عسکری(ع) بودند، احادیثی که در رابطه با تولد امام زمان (عج) و نجات جهان به دست ایشان بود، را شنیده بودند. این حدیث که جانشینان پیامبر (ص)، دوازده نفر خواهند بود و همه آن ها هم از قریش هستند. (صحیح بخاری)، در منابع اهل سنت، بسیار آمده است. همچنین تعبیرات جالبی نیز درباره اینکه "مهدی از قریش" یا "مهدی از فرزندان فاطمه" در منابع معتبر حدیثی اهل سنت فراوان آمده است. لذا حُکام بنی عباس امام حسن (ع) را با وسواس بیشتری کنترل می کردند.

چرا که آنان به خوبی دریافته بودند که امام حسن عسکری(ع) یازدهمین آنان از جانشینان پیامبر (ص) است، و آن پیش بینی نزدیک است که محقق شود! درباره امام دوازدهم، که همان منجی بشریت است، نیز احادیث فراوانی وجود داشت. خاصه اینکه آن امام، چگونه با بی عدالتی و نظام های ستم پیشه مبارزه کرده و آنان را سرنگون می کند. بنابراین حکام بنی عباس، در یکی از اقدامات پیشگرانه خود، امام هادی(ع) را به همراه فرزندش امام حسن عسکری (ع) از مدینه فرا خوانده و به شهر سامرا که یک شهر نظامی محسوب می شد، تبعید کردند. آنها با این عمل، ضمن کنترلِ کلیه فعالیت های امام (ع)، می توانستند کودکی را که به نام "مهدی" قرار بود متولد شود، را شناسایی و دربارۀ او تصمیم گیری کنند.


امام عسکری(ع) برای مقابله با اعمال حُکام بنی عباس در وهله اول، ولادت امام مهدی(عج) را مخفی نگاه داشتند. بی تردید اگر دشمنان، از تولد حضرت مطلع می شدند، ممکن بود که تصمیم به قتل و نابودی او را بگیرند. بر همین اساس، امام عسکری(ع) این مسئله را کاملا پنهان کردند. پس به اراده خداوند ، بارداری همسر امام، مانند بارداری مادر حضرت موسی (ع) گردید، یعنی تا نزدیک زمان زایمان هم اگر کسی نگاه هم می کرد، متوجه نمی شد که این خانم باردار است. نرجس خاتون، مادر امام مهدی(عج) نیز چنین حالتی داشتند و از ظاهر او کسی متوجه بارداری ایشان نمی شد.

لذا حکام عباسی متوجه موضوع نشدند. از سوی دیگر امام حسن عسکری(ع) خواص و افراد مطمئن را نسبت به این تولد آگاه کردند و فرزند خود را به آنان نشان دادند، تا مردم پس از شهادت ایشان برای شناخت امام زمان خود دچار سرگردانی و حیرت نشوند. با این اوصاف، دوره امام حسن عسکری(ع) دوران بسیار سخت و بحرانی بود. چرا که مساله غیبت ویژه امام زمان (عج)، فرزند امام حسن عسکری(ع) بود. امامان پیش از ایشان، همیشه در بین مردم حاضر بودند. ولادت و زندگی ایشان، برای مردم کاملاً مشخص بوده است. بنابراین غیبت امام زمان (عج) یک امر غیر عادی بوده که نیاز به آماده سازی داشت.


امام حسن عسکری(ع)، مسئولیت آماده کردن جامعه اسلامی برای پذیرش امر غیبت را به عهده داشتند. غیبتی که به حسب ظاهر دربرگیرنده جدایی مردم از امام و عدم امکان ارتباط آن ها با امام خویش خواهد بود. چرا که تا آن زمان پیروان و دوستداران مکتب اهل بیت، همواره مسائل و مشکلات فردی و اجتماعی خود را به نزد امام می بردند. امام نیز از آنان حمایت کرده و پاسخگوی نیازهای فکری، روحی و مادی آنان بوده است. آنان نیزبه ارتباط مستقیم با امام عادت کرده بودند.

تا پیش از این دوران، اگر امام در زندان بود و یا به دلیل مراقبت و کنترل شدید حکومت، از مردم دور بود، اما آنان همواره امام را در میان خود حاضر می یافتند. اما اکنون از آنان خواسته می شد، ایمان به امام زنده، قوی، فعال و حاضر در میان مردم را در خود حفظ نمایند. در حالی که امام را در دسترس و نزدیک خود نمی دیدند، که هر گاه بخواهند با وی ارتباط داشته باشند. لذا کم کردن آثار و پیامدهای این مساله، تلاشی مضاعف از سوی امام حسن عسکری (ع) را می طلبید. البته آماده سازی روحی مردم از زمان امام هادی (ع) آغاز شده بود.

ایشان سیاست دوری گزیدن از مردم و کم کردن ارتباط مستقیم با پیروان و دوستداران را آغاز نموده بود. پس از شهادت امام هادی (ع)، امام حسن (ع) نیز، راه پدر بزرگوار خود را ادامه دادند تا مردم به عدم ارتباط مستقیم با امام عادت کنند. لذا بیشتر ارتباطات امام با مردم، به صورت مکتوب و از طریق نامه صورت می گرفت.

همچنین امام حسن عسکری(ع) از میان چهره های شاخص و شخصیت های برجسته ی مردمی، در مناطق مختلف، نمایندگانی را انتخاب کرده بود، و از این طریق آنها، با سایر پیروان خویش ارتباط برقرار می کرد. یعنی مردم در شهرهای مختلف با وکلای امام روبرو می شوند؛ مثلاً در قم "اسحاق قمی" و در نیشابور "ابراهیم بن عبده نیشابوری" و "ابراهیم بن مهزیار" هم در اهواز وکیل امام بودند. همین مسئله وکالت باعث شد که دستورات و بیانات امام به مراکزی که خیلی دور دست بودند، نیز منتقل شود. مسئله وکالت تا پایان غیبت صغری همچنان ادامه داشت. "عثمان بن سعید" اولین نائب امام زمان (عج)، خودش یکی از وکلای امام حسن عسکری (ع) بود.


از دیگر کارهای امام حسن عسکری(ع) تاسیس گروه نخبگان صالحی بود، که نمایندگان فکری، عقیدتی ، اخلاقی و رفتاری اهل بیت (ع) بودند. امام محمد باقر (ع) و امام صادق (ع) به صورت خاص به آماده کردن و تربیت گروهی از دانشمندان و راویان حدیث دست زدند. این حرکت، نقطه آغاز ایجاد مکتبی علمی شد، که به تدریج در زمان امام حسن عسکری (ع) برای زمینه سازی عصر غیبت همه قابلیت های لازم یک مکتب علمیِ دینی را در خود داشت. همچنین امام حسن عسکری (ع) تعدادی از کتاب های فقهی و اصول ِ روایی را که در زمان ایشان و یا قبل از آن جمع گردیده بود، مهر تایید زده و از نویسندگان و گردآوردندگان این کتاب ها تشکر و تقدیر کردند. در حقیقت امام با این اعمال خود به مکتبِ فقهی جهت داده تا مردم در زمان غیبت به دانشمندان و فقیهانی که در مکتب آنان تربیت شده بودند، رجوع کرده و آموزه های دینی خود را از آنان دریافت نمایند. در حدیثی از این امام همام آمده است که فرمود: "پس هر کس از فقیهان دارای صیانت نفس بوده، دین خود را حفظ کند، با هوای نفس خود مخالفت نماید، و از دستورات مولایش اطاعت کند، بر عوام است که از او تقلید نمایند."111/119

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید